|
Antik Çağların İktidar Simgesi: "Görkemli Sedir Ağacı" |
|
|
Bilimsel adı "Lübnan Sediri" (Ced-rus libani) ama en geniş doğal yayılış alanı ve anavatanı Toros Dağlan. Lübnan, Filistin ve Suriye'de geniş sedir  ormanları varmış eskiden. Bugün Toroslar'ın Andırın'dan Köyceğiz'e uzanan bölgesi, sedirin en çok bulunduğu yermiş. Konya-Süber ve Ankara-Polatlı'da yapılan bilimsel araştırmalar, Toroslar'daki sedirlerin 8500 yıl önce Erbaa-Çatalan'daki sedirlerle birleşik olduğunu ve bugün bozkır olan İç Anadolu'da eskiden sedir ormanian bulunduğunu gösteriyor. İşte bu yalın gerçek nedeniyledir ki; daha 1853 yılında Beaumond'a yazdığı bir mektupta Thihatcheff, Lübnan'daki sedir ormanlarını Toroslar'dakiyle karşılaştırmanın, Avrupa sıralarındaki palmiyeleri tropik ormanlardakilerle karşılaştırmaya benzeyeceğini belirtmiş ve eğer görseydi, büyük botanikçi Linne'nin iğne yapraklı ağaçların bu görkemli türünü Lübnan yerine Toros Sediri olarak adlandıracağını ifade etmiş.
Sedirin ilgi çekmesinin en önemli nedenlerinden biri, yaşlı bireylerin o görkemli görünüşü olsa gerek. Eski kitabelerde ve kutsal kitaplarda sık sık söz edilmiş onlardan. Devlet gücü, şan, şeref, zenginlik ve otoritenin simgesi olarak gösterilmişler.
Eski Mezopotamya'yı anlatan kil tabletlerde, İ.Ö. 2400'de Kral Gude-a'nın yaptırdığı saray ve tapınaklarda, 60 elle (yaklaşık 25-30 metre) uzunluğundaki sedir gövdelerinin Hamanu'dan (bugünkü Amanos Dağlan) getirildiği belirtiliyor. Başka bir kitabede Kral II. Nabukadnezar'ın Babil şehri ana kapısını sedir ağacından yaptırıp üzerini bronzla kaplattığı bildiriliyor.
Ama ağaçların kesilmesi sonucu, birzamanlar orman denizi olan Lübnan Dağları, günümüzde tamamen kıraç bir görünüme sahip. Zaten İ.Ö. 333 yılında Büyük İskender, 500 parçalık  gemi yapımı için gerekli sedir odununu Toroslar'dan sağlamış. Lübnan'da bu tahribattan günümüze ulaşan kalıntılar, en büyüğü Bischerre köyü civarında 400 ağaçlık parça olan birkaç orman artığı. Eski günler anısına, etrafı bugün taş duvarla çevrili olan bu kalıntılar içinde bulunan bir sedir ağacı, "Allah'ın Sediri" adı ile anılıyor ve onun dünyadaki tüm sedirlerin atası olduğuna inanılıyor. Bugün Lübnan bayrağını yaşlı bir sedir ağacının süslemesi, belki de bu inancın doğal sonucu.
Akdeniz'e paralel uzanan Toroslar'ın bir bölümü, sarp arazi yapısı nedeniyle tahribattan kurtulmuş. Bu bölgelerde, doğal anıt niteliği kazanmış bireyler var. 200-250 cm çapa ve 1200-2000 yaşına ulaşan bu ağaçlar, hem bulundukları yerdeki çığ oluşumlarını önlemek ve yabanıl hayatın korunup gelişmesine katkı yapmak ve hem de genç kuşaklarda doğa sevgisi ve çevre bilincini geliştirip canlı tutmak amacıyla, bölge ormanları içinde koruma altına alınmış bulunuyor.
Tarihlsel Çağlar İçinde Sedir Tahribatı
"Allah'ım sana binlerce Hamd-ü sena! Lübnan'ın hayat dolu sedirlerini yetiştirdin." (İncil) Eski çağlarda en kıymetli ticari mal olan sedir, Eski Mısır ve Mezopotamya uygarlıklarında saray ve tapınakların vazgeçilmez öğeleri olarak algılanmış. İsa'dan 2750 yıl öncesine ait bir yazılı belgede Finike'den Mısır'a gelen 40 parçalık deniz ticaret filosunun yükü; "Biz sedir odunları .ile yüklü 40 gemi getirdik. Gemileri sedir odunundan inşa ettik. Kral sarayının kapılarını sedir ağacından yaptık" sözleriyle belirtiliyor. Lübnan Dağları'nın sedir ormanları yönünden zenginlrği, II. Ramses'in İsrail'de görevlendirdiği Hori'nin Firavun'a yazdığı mektupta "Gündüz dahi gökyüzünün karanlık olduğu Lübnan'a giden yoldan hiç geçmedin mi? Orası göğü tırmalayan servi, meşe ve sedirlerle kaplıdır" cümleleri ile anlatılıyor. Kral Davud ve Süleyman (isa'dan 1000 ve 927 yıl önce), saray ve mabetlerinin yapımında sediri kullanmışlardı. Yazılı belgelere göre Sabâ Melikesi Belkıs, saray ve tapınakların içini görünce hayran kalmış: "Bütün evin içi, hiç taş görünmeyecek biçimde bükülmüş düğüm ve çiçekler halinde sırf sedir ağacından ibarettir... Ve o evi sedir kiriş ve parkeleri kaplamıştı."
Yukarıdaki resim GÜZELSU anıt ormanındaki bir SEDİR ağacıdır. 1300 yaşında ve 2.12 mt.çapındadır.
Yazı "Gezi" dergisinin 3. sayısının 31. sayfasından alınmıştır. (Aralık-1997) http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=Detay&VersionID=7062&Date=10.06.2008&ArticleID=882663 http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=Detay&ArticleID=876472 YUKARIDAKİ LİNKLERİ TIKLAYIP AKSEKİ NİN DÜĞMELİ EVLERİ VE GÜZELSU NUN ANIT SEDİRİ İLE İBRADI NIN ARAPASTI KESTANE AĞACI HAKKINDA BİLGİ EDİNEBİLİRSİNİZ: |
GOCA GATIRAN
Yazar m.kazım açık 2005-12-01 13:13:20
Resimde görülen GÜZELSU anıt ormanındaki ağaçFEHMİnin evinin oradaki ağaçdır DR.NİHAT ALDEMİRin tabiri ile GOCA GATIRANdır |
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz. |
